Trật tự kiểu hỗn loạn

Giờ hãy tưởng tượng một tiệm tạp hóa lớn vào dịp giáng sinh. Một người đang quan sát khung cảnh nhộn nhịp với đôi mắt của Chúa sẽ thấy mọi người đang ùn ùn tới từ mọi nơi, đôi lúc còn va chạm nhau. Anh ta sẽ thấy cảnh người ta hết cầm đồ lên lại đặt xuống, mở bọc quần áo ra rồi vứt một mớ hỗn loạn để lại. Những nhân viên shop phải chạy tới chạy lui để trả lời câu hỏi của khách hàng hoặc tính tiền. Mọi thứ trông hoàn toàn vô tổ chức.

Nhưng thực ra anh ta đang chứng kiến một phiên bản phức tạp của hình thức trật tự có tổ chức – mọi người đạt được mục đích của họ trong hòa bình mà không cần hợp tác. Cửa hàng muốn bán được sản phẩm, nhân viên muốn có việc làm, khách hàng muốn mua sản phẩm. Trông có vẻ như tổ kiến vỡ, nhưng đó lại là hành vi có mục đích và ý thức của từng cá nhân, tạo ra ích lợi cho nhau dù họ không cố tình làm thế. Nếu không có khách hàng, cửa hàng phá sản, nhân viên mất việc, khách hàng thiếu đi nhiều lựa chọn. Khung cảnh “hỗn loạn” ở trên là ẩn dụ của thị trường tự do, nơi mọi người đều đạt được lợi ích mà không cần kế hoạch, không cần hợp tác.

Bitcoin cũng đem tới sự bùng nổ tương tự. Nó là hình thức phân tán của thi trường mở và phụ thuộc vào sự đồng thuận của đôi bên. Mọi người hoàn toàn tự do rút mà không cần hình phạt. Người tham gia chỉ cần quan tâm tới giao dịch của chính họ, và càng nhiều người tìm tới blockchain. Điều thú vị là, thứ tưởng như là sự hỗn loạn lại là một dạng tổ chức phức tạp có thể đem tới lợi ích cho tất cả mọi người.

Theo Cuộc cách mạng Satoshi

• Twitter
• Facebook
• Google
• Tumblr
• Pinterest